Waarom ‘genderneutrale’ taal niet deugt

Opgelegde taalveranderingen zijn zelden succesvol. Gelukkig maar, want ‘genderneutrale’ taal ademt precies wat hij wil voorkomen: hokjesgeest. Het is de humorloze,  pavloviaanse newspeak die we kennen uit 1984.

‘Genderneutrale’ wc’s rukken op, in de Londense metro is het stijlvolle ‘ladies and gentlemen’ vervangen door een zielloos ‘hello everyone’, en de gemeente Amsterdam gebruikt niet langer ‘geachte dames en heren’, maar ‘beste mensen’ of ‘geachte aanwezigen’. Hoofdstedelijke homo’s heten nu ‘lhbti-Amsterdammers’ en de NS stapt over op ‘beste reizigers’. Alledaagse formuleringen, waaruit een wereldbeeld spreekt waarin ‘gendercorrectheid’ prevaleert boven gezond verstand.

 

 

 

 

 

 

De reden? De ‘veelgebruikte tweedeling man of vrouw’ zou niet meer stroken met de werkelijkheid. Iedereen moet zich ‘thuis voelen’ in stad of trein. ‘Inclusief’ is de term die in dit verband steeds valt. Wat dat precies betekent is onduidelijk, maar de suggestie is glashelder: wie nog ‘meneer’ of ‘mevrouw’ gebruikt, sluit anderen buiten en deugt dus niet.

Deze taal is het ultieme uitvloeisel van het Ik-tijdperk; ze weerspiegelt een samenleving die geobsedeerd is door identiteit, waarin iedereen recht heeft op ‘erkenning’ of ‘respect’, en zich anders ‘gekwetst’ mag betonen. Elke onwaarschijnlijke ‘genderidentiteit’ eist zijn naam op: transgender, cisgender, agender, bigender, binary, CAFAB (Coercively assigned female at birth), demigirl, femme, genderfluid, genderqueer, intersex, multigender, nonbinary, polygender, transfeminine, two spirit – het is maar een greep. Dit idioom wordt volstrekt betekenisloos door de pogingen er elke mogelijke uitzondering in te benoemen. Het navrante is dat deze ‘genderneutrale’ taal daarmee precies is waar de bedenkers ervan tegen zijn: hokjesdenken.

Gaan deze bedenksels werken? Natuurlijk niet: je kunt niet verwachten dat een ambtenaar het serieus heeft over ‘een persoon die bij de geboorte werd gezien als jongen’ – hoe prettig de betrokkene dat ook zou vinden. En een leek ziet helemaal door de bomen het bos niet meer. Maar vooral: veranderingen in taal hebben alleen succes als een meerderheid ze accepteert. Deze van hogerhand verordonneerde, hallucinogene afkortingen zijn voorbestemd voor de vergetelheid. Kansloos, ook omdat ze niet versimpelen, maar compliceren. Net zoals de voorgestelde voornaamwoorden ‘hen’ en ‘hun’. Ik durf wel te voorspellen dat geforceerde zinnen als Daar zit Charlie. Hen geeft mij hun boek nooit gewoon zullen worden. Van P.C. Hoofts vroeg-zeventiende-eeuwse voorstel voor een onderscheid tussen ‘hem’ en ‘hum’ is ook nooit meer iets vernomen. Nee, dan kun je beter streven naar één voornaamwoord (en één wc) voor iedereen: dat is pas ‘genderneutraal’ en ‘inclusief’.

Ook inhoudelijk kleven er grote bezwaren aan die taal. In de eerste plaats is zij niet onschuldig – sterker nog: woorden taboe verklaren dan wel verplicht stellen is een vorm van taalfascisme. Het reflecteert de gedachte achter de newspeak uit George Orwells 1984: een totalitaire taal waarmee je jouw gewenste wereldbeeld uitdrukt, en de (gedachten)vrijheid van andersdenkenden inperkt. Kennelijk heeft in Amsterdam en bij de NS het Ministry of Truth op basis van bellyfeel besloten tot goodthink waarin ‘dames en heren’ oldspeak is die moet worden ‘gerectificeerd’.
Ten tweede dreigen we door dit soort taaloekazes iets kostbaars te verliezen: spontaniteit, enige stijl, en een fundamenteel principe van wellevendheid: de meeste mensen vinden het fijn om beleefd te worden aangesproken. Voor de ouderen onder u: ‘Ze zei meneer tegen me.‘
En ten slotte: gehoor geven aan dit soort grillen uit angst om politiek incorrect te zijn, is onbenullig. Ronduit kwalijk is het om mee te gaan in de paranoïde framing dat je mensen niet erkent of buitensluit als je ze aanspreekt met ‘dames en heren’. Dat is geen symboolpolitiek – dat is veel erger: het is het humorloze, instrumentele, pavloviaanse gedrag dat we kennen uit 1984.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *