Spatie neuken

Even spatie neuken over de Volkskrant van 15 december: volkomen terecht natuurlijk, dat de Raad van State oordeelde dat die vier buitenlandse schoonmakers niet zo lang hadden mogen staan. Waterboarding is er niks bij.

De Taaldokter kreeg een mailtje van iemand die een afspraak wilde 'vast leggen' en werd verrast door de rijkdom aan interpretatiemogelijkheden door die ene spatie: 'vast' een 'afspraak leggen', een 'vaste afspraak' 'leggen', een afspraak 'vast' 'leggen' - of toch gewoon een 'afspraak vastleggen'?

Het 'Mövenpick hotel' heeft 'Mövenpick ijs': zonder 'kunstmatige smaak' maar mét kleurstoffen.

En ja hoor, daar was hij weer, ditmaal op de website van het DeLa Mar-theater te Amsterdam: de rubriek 'Veel Gestelde Vragen'. Valt reuze mee: het blijken er slechts acht te zijn.

Overigens ben je hier ook een 'Dhr.' of een 'Mw.'

Je denkt dat het op een gegeven moment wel ophoudt, of dat je er zelf immuun voor wordt, murwgebeukt door de stroom absurditeiten die de menukaartenschrijvers over je uitstorten, maar soms vlamt toch weer die vertrouwde blinde woede op: de stompzinnige spaties, de zinloze aanhalingstekens, de dikdoenerige onzin...

De kaart van café-restaurant Stanislavski in Amsterdam.
Het begint al met ‘dag kaart’. Dahag, kaart!

Dan: ‘buffel mozarella’ op een ‘“boterham”’; hoezo? Is dat soms geen echte boterham? Wat is het dan? Vervolgens: ‘”filet americain”’ – ja, geen echte filet dus hè, maar “filet”. Bij de soep komt een ‘krokante “focaccia”’ – zo noemen wij dat dan hè, “focaccia”. Idem, mutatis mutandis, voor ‘”Croque Monsieur”’ en “Het Vlaamsch Broodhuys”’. Wat is eigenlijk de bedoeling van die kaart? Nietsvermoedende klanten raadseltjes opgeven?

Dan is er ‘zwarte pepermayonaise’; zozo, zwarte mayo – nou, laten we eens gek doen. En: ‘Serrano ham’; ja, als het ‘gerookte zalm’ is, zal het ook wel ‘Serrano ham’ zijn. Je kunt ook kiezen voor ‘3 kleine, 100 % rundvlees gegrilde hamburgers’, ‘brioche broodjes’, ‘ansjovis dressing’, ‘Gruyère kaas’, of natuurlijk de ‘maaltijd salade’. Tot slot zijn er dan ‘Chocolade, Citroen, Peren of Appel gebak...

Spaties, aanhalingstekens, kapitalen, je doet maar wat, het gaat erom dat het er een beetje mooi uitziet, net zoals de gerechten zelf. En als ze het nu consequent deden, maar nee hoor: ‘“Caesar Salade”’ met ‘Romaine sla’, maar ‘salade “Nicoise”’ met ‘kropsla’; ‘chocolade dessert’ naast ‘chocolademousse’, en ‘”Cheese-cake”’ krijgt ineens een koppelteken. Er valt werkelijk geen lijn in te ontdekken, en vermoedelijk ziet zo’n menubakker die ook niet. Maar natuurlijk wel heel correct ‘paddenstoelen’ schrijven... Eten en ambiance waren navenant.

Nog even spatieneuken. De verkiezing van de 'Best Schrijvende Ambtenaar 2010' gebeurt door een jury. En die treedt op in een 'jury samenstelling'. Je denkt eerst nog: misschien is er ook een 'jury spelling' en een 'jury structuur' - maar bedoeld is natuurlijk gewoon 'jurysamenstelling'. De 'projectleider spelling' van de Taalunie zit in de jury...

En waar vindt die verkiezing plaats? Nou, hier natuurlijk:



Die 'Voedsel en Waren Autoriteit' schaamt zich overigens nergens voor. Dit is de Amsterdamse gevel:

Van de kaart geplukt: het wordt steeds lastiger: spatie of niet, streepje ertussen, beetje afwisselen? Weet je wat? We doen 'aubergine schotel' en dan 'artisjokharten'. En we houden het op 'balsamico uien', maar schrijven wel 'schapen- ricotta'. 'Notensla' en 'Gasconne kalfsvlees'. 'Tropea ui', 'rauw melkse kazen', en 'citroen granita'. En natuurlijk het 'drie gangen menu'. Wat maak je menu? Gelukkig stond er een streepje achter 'boeren' - en 'verandert de kaart regelmatig onder invloed van seizoenen'; hij voelde al wat vochtig en zal binnenkort wel stijf bevroren zijn.

Overigens zal de Taaldokter de eerste restaurateur die op de kaart nu eens niet rept van 'verse producten', 'natuurzuivere' of 'eerlijke ingrediënten' en 'authentieke receptuur' maar iets improviseert als 'Wij verwerken louter producten uit blik tot de u zo vertrouwde clichémaaltijden' met een zucht van opluchting verwelkomen.

Nog maar even wat spatiegeneuzel, nu over 'de ontmoetingsplaats voor communicatieprofessionals', het 'Nederlands MediaNetwerk'. (Die rare tendens om websites 'ontmoetingsplaatsen te noemen: ontmoeten doe je nu juist niet op internet, dat is één van de voordelen ervan, maar 'communicatieprofessionals' denken dat ze hun 'webstekken' zo aantrekkelijk maken. De Taaldokter doet de term vooral denken aan 'hangplekken'. En over dat vermaledijde 'professionals' ('pfessionals') heeft hij het al in 2006  gehad:

'In het kader van ‘nederlandtegenterrorisme’ (wat enigszins doet denken aan ‘Albino’s tegen zon’, of ‘Muizen tegen olifanten’) leest de Taaldokter de slagzin ‘In Nederland werken meer dan 200.000 professionals samen tegen terrorisme’.

Wat is dat toch, een professional? ‘Iemand die een ambacht, kunst of sport beroepsmatig beoefent’, luidt de on-line-definitie van Van Dale. Nu gelooft de Taaldokter al lang niet meer alles wat er in woordenboeken staat, en het rijtje 'ambacht, kunst of sport' kent zo weinig onderlinge overeenkomsten dat het even goed uitgebreid kan worden met bijvoorbeeld ‘beroep’. ‘Iemand die een beroep beroepsmatig uitoefent’. Dat staat er ongeveer. Ja: natuurlijk zeg je niet dat in Nederland meer dan 200.000 amateurs samenwerken tegen terrorisme – hoewel iedereen weet dat dat wel zo is.)

Je kunt ook gewoon zeggen: ‘200.000 Nederlanders werken beroepsmatig samen tegen terrorisme’. Maar ja: vier lettergrepen - te veel. Maar ‘terrorisme dan’, roept u – dat heeft er wel... eh... ook vier! Ja, maar dat woord hoort inmiddels volkomen ten onrechte tot het collectieve idioom van de Nederlander (met navenante uitspraak - dank aan G. Bush en J.P. Balkenende: ‘terrism’). Nee: ‘Pfessials teen terrism’. Lekker. Veilig gevoel. Bah.'

Maar dat terzijde. Hebben 'communicatieprofessionals' het over 'dagblad hoofdredacteuren' omdat ze denken dat hun doelgroep 'hoofdredacteuren' een te lang woord vindt? Of is dit te veel eer, en zit er helemaal geen 'communicatiestrategie' achter?

Goed, het is wat mierenneukerig altijd dat geklaag over spaties, maar het is komkommertijd en als de Taaldokter leest over 'korte regisseurs' slaat hem de klem toch weer in de kaken. Maar misschien is het wel zo bedoeld. R. Polanski schijnt slechts in de 1.50 te zijn. Zou zo'n fout niet worden gemaakt als we het, net als de Vlamingen, over 'kortfilm' zouden hebben?

Voer voor de spatiepolitie: onterechte spaties waardoor een imperatief ontstaat. Nu weer: 'Bezoek adres...' Is dat uitnodigend? Het riep de man in herinnering die gebukt ging onder een soort interpretatieziekte waardoor hij elke deur met een bordje 'Kloppen s.v.p.' even snel beroffelde, om voort te gaan op zijn pad. Onbekend of hij ook gehoor gaf aan dergelijke oproepen tot bezoek.

Voer voor de spatiepolitie: minimalistische hermetische poëzie op de menukaart:

dag    verse    vis

De Spatiepolitie blijft druk. Al jaren een ergernis: hoe is het toch mogelijk dat zulke koeienletters op een van zichzelf al moeizame gevel komen op een van de drukste kruispunten in de hoofdstad?