Taal van de horeca

Als hij er langs zapt, kan de Taaldokter tegenwoordig van walging zijn ogen geen moment afhouden van 24Kitchen, 'de enige Nederlandse foodzender'. Daar trekt onophoudelijk een bonte verzameling tv-koks voorbij, die het bekende keukenjargon tot in het absurde doorvoeren - vermoedelijk in de hoop de gretige kijker daarmee het gevoel te geven dat deze hun professionaliteit deelachtig wordt.

Hun vocabulaire is doorspekt van de 'dusssen', de 'gewoons' en de 'lekkers'. En ingrediënten zijn natuurlijk 'producten', veelal 'mooie producten'. Zo is een ui bijvoorbeeld 'dus' een 'mooi product'. Die snij je dan 'gewoon' in 'mooie dunne ringetjes'. 'En dan ga ik de uien dus gewoon lekker aanzweten'. (De kijker heeft nog niets in de gaten.)

De kok van deze uiensoep 'neemt' je voorturend 'mee'. Bij voorkeur in zijn 'beleving'. Tijdens de introductie: 'Ik neem u mee in mijn beleving van de klassieke Franse uiensoep.' En, een halve minuut later, uien snijdend: 'Ik neem u nu even mee in mijn beleving van eh, ja, van de uien.' (De kijker wacht vol spanning.)

Nu moet u niet denken dat zij zomaar iets doen, de tv-koks; zij maken voortdurend 'keuzes'. 'In dit geval kies ik er gewoon voor om er verse thijm in te doen.' En een stokbroodje erbij: 'De klassieke Franse pè.' En natuurlijk wat 'Gruyèrekaas' die wordt 'gerangeerd' op de 'pè'. (Zoals feta in brede kring al jaren 'fetakaas' heet, is Gruyère hier 'Gruyèrekaas'.) (De kijker blikt verdwaasd omn zich heen.)

Dan is het tijd voor de test: 'Ik ga 'm gewoon even lekker afproeven.' En dan volgt het: terwijl hij de lepel nog niet in zijn mond heeft gestoken, meldt de tv-kok, hoofschuddend en licht rillend van puur culinair genot: 'Koken is smaak. Smaak en beleving.' (De kijker ligt uitgeteld voor de tv.)

Ja mensen, Eatme heeft een wijnkaart 'ontwikkeld'. Ook een menu, maar daarvan bestaat helaas geen kaart. (Of zou er toch een streepje vergeten zijn?)

- Zozo: 'simpelheid is vaak het meest gecompliceerd'. Riekt dat naar een fraai geformuleerd excuus voor een wel erg karige kaart?

- Nou nee hoor, want het gaat om 'zich concentreren op de smaakvolle essentie'.

- Juist.

- Nou ja, en ook om het 'opnieuwen van klassiekers'.

- O, het 'opwarmen van klassiekers', eigenlijk - dus toch luiheid?

- Neu neu, dat niet, deze kaart is slechts ontwikkeld 'op' basisgedachten.

- Verrassend ook dat die ingrediënten rechtstreeks uit de 'Atlantische Oceaan Noord-West' komen, en niet eerst bij Bussum linksafslaan.

- Nou ja, in elk geval: geniet van ons enthousiasme!

Interpunctiecarpaccio vooraf, dan een terrine heldere inktbouillon, vervolgens een keuze uit diverse met de hand geselecteerde papiersoorten, op smaak gebracht met een lauwwarme dressing van leestekens. Het geheel geserveerd met een taalgarnituur, en oerhollandse woordbrij met lettervermicelli en stukjes geconfijte woordpulp na!

De Taaldokter dineerde bij het Amsterdamse restaurant De Kas. Er was geen kaart, maar in plaats daarvan doemde aan tafel bij voortduring een jongmens op (pogingen te ontdekken waar hij telkens vandaan kwam strandden; hij materialiseerde als het ware steeds aan tafel) dat een ellenlange monoloog begon over de mogelijkheden. Daarbij werden verkleinwoorden niet geschuwd. Sterker nog: élk gerecht bleek een '-tje' te bevatten.

Zo was het voorgerecht voorzien van een 'zoetje', had het hoofgerecht een 'krokantje', en telde het dessert maar liefst een 'bittertje' én een 'pepertje'. Vragen of obertje iets zonder 'zuurtje' of 'beetje' had leek zinloos; er werd snel een bestellinkje geplaatst waarna hij zijn bekje hield. Gelukkig was het smaakje redelijk in orde.

Is dat camp, die Nieuwe Overdrijving in de horeca? Afgaande op die 'überboiler' zou je het wel gaan denken. Of is het gewoon beroepsdeformatie?

'Zijdezachte chocolade met rood fruit in de afdronk'; 'besjes, bloemig, afdronk van groene appeltjes'. Het gaat over koffie hè. 

En jaja, natuurlijk is de 'gelimiteerde oplage' 'prachtig' (zoals alle equivalenten en vergrotende en overtreffende trappen van 'mooi' enorm in zwang zijn in allerhande gaarkeukens). Maar dat die olie 'met de hand geplukt', 'door molenstenen verpletterd' en 'diversen keren gezeefd' is, daardoor vergaat je toch elke lust om te proefen... proeven.

Nog maar even wat horeca-ervaring. Kok werd opgehemeld: 'Hij is de Pele van het koken.' Reactie: 'Meer de Jean-Marie Pfaff.' Over smaak valt best te twisten.

Ober die bestelling brengt (espresso, calvados, glaasje water en taart) tot Taaldokter: 'Alles voor meneer?' Een brede glimlach was zijn antwoord. En dank voor de prachttitel.

Gehoord op terras, eigenaar van eetcafé tegen bekende over zijn 'keukenbrigade': 'Het nadeel van echte koks is dat ze altijd hun eigen inbreng hebben.' Laat die boze tv-koks het maar niet horen. Best lekker gegeten.